Beste bezoeker,
Sinds 2006 staat Onderzoeksjournalistiek.com in het teken van ouderen en zorg, speciaal Alzheimer. Dit is het gevolg van de verschijning van 'Ik heb Alzheimer, het verhaal van mijn vader', door Stella Braam, directeur van de stichting Onderzoeksjournalistiek Nederland.
'Ik heb Alzheimer' verscheen begin november 2005 en maakte ongekend veel los. Daarom hebben we besloten dit jaar te wijden aan, wat zo deftig heet, de implementatie van het boek. Zorgen dat de kennis dáár terecht komt waar zij nodig is.

Waar staat de stichting Onderzoeksjournalistiek Nederland voor?
Officieel is het doel van onze stichting: het initiëren en professionaliseren van vernieuwende onderzoeksjournalistiek. We werken zo veel mogelijk samen met allerlei media, zodat de onderzoeksresultaten mediabreed worden gepresenteerd; op radio, tv, in de geschreven pers en op Internet. Een goed voorbeeld van zo'n brede samenwerking is 'Ik heb Alzheimer' dat door de media goed is opgepakt.

Wat is vernieuwende onderzoeksjournalistiek?
Onderzoeksjournalistiek staat te boek als kritische en diepgravende journalistiek waarbij de journalist met open vizier te werk gaat. Hij (en met hij wordt natuurlijk óók zij bedoeld) maakt gebruik van informanten, interviews en schriftelijke bronnen. Je kunt er een heel eind mee komen. Maar niet altijd ver genoeg.
Bij vernieuwende onderzoeksjournalistiek neemt de journalist niet even snel een kijkje, maar observeert en neemt actief deel aan het wereldje dat hij onderzoekt. En schroomt niet, als nodig, een andere identiteit aan te nemen. Er zijn veel verschillende werelden die geschikt zijn om van binnen uit verkend te worden. Deze methode heet participerende observatie. De journalist is dan niet langer toeschouwer. Hij ondergaat wat zijn 'doelgroep' ervaart.
In de volksmond staat participerende observatie te boek als undercoverjournalistiek. Pionier in dit genre is de Duitser Günter Wallraff. Vermomd als Turk onderging hij twee jaar lang de werkervaringen van migranten. Zijn boek 'Ik, Ali' verscheen in 1985. Ook in Nederland sloeg het in als een bom. George Orwell op zijn beurt leefde tussen de paupers. In de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw trok deze Engelse journalist en schrijver als clochard rond. Daarover schreef hij het ongeëvenaarde 'Aan de grond in Londen en Parijs'.
Ondergetekende van dit stuk, Stella Braam, vindt het een prachtmethode. In 1992 ging ik voor het eerst undercover als laaggeschoolde arbeidskracht. Mijn ervaringen beschreef ik in 'De blinde vlek van Nederland, - reportages over de onderkant van de arbeidsmarkt'. Met de journalist Mehmet Ülger onderzocht ik vervolgens de Turkse extreemrechtse organisatie Grijze Wolven in Nederland. Dat resulteerde in het gelijknamige boek 'Grijze Wolven, een zoektocht naar Turks extreemrechts'. Eind jaren negentig trok ik drie jaar lang op met dak- en thuislozen en legde mijn verslag neer in 'Tussen gekken & Gajes, avonturen in de undercoverjournalistiek'. (2003)

Ethiek
Wij hechten veel waarde aan ethiek. Je kunt er ellenlange discussies over voeren, maar de stelregel is simpel: integriteit. Observeren en zo onopvallend mogelijk opereren, afspraken nakomen, de 'tegenpartij' een faire kans geven. Niet meegaan in de naming and shaming-trend. De privacy niet onnodig schenden. Vernieuwende onderzoeksjournalistiek is dus op de eerste plaats integere journalistiek.